SMART doelen stellen

voor het Festival van het Leren

Waarom dit instrument?

U besluit iets te organiseren voor het Festival van het Leren. Als u deze beslissing neemt, bedenk dan ook wat u daarmee wilt bereiken. Maak doelstellingen. Om doelen te halen, helpt het om zo veel mogelijk SMART doelen stellen. SMART staat voor:

  • Specifiek
  • Meetbaar
  • Acceptabel
  • Realistisch
  • Tijdgebonden

Wat kost het?

Doelstellingen SMART maken kost tijd en vraagt om overleg met betrokkenen: streeft iedereen dezelfde doelstellingen na? Reken op een paar uur om de doelstellingen SMART te formuleren. Koppel terug met betrokken partijen en stel uw doelstellingen zo nodig bij.

Wat levert het u op?

Een SMART-doelstelling is richtinggevend: het geeft aan wat u wilt bereiken en stuurt het gedrag van uw collega's en van uzelf. Bovendien geeft u aan welke resultaten u wanneer moet hebben bereikt. Door een doelstelling SMART te formuleren is de kans groter dat er in de praktijk iets van terechtkomt en dat uw festival een succes wordt.

Stap 1: Specifiek

Omschrijf het doel duidelijk en concreet. Het moet een waarneembare actie, gedrag of resultaat beschrijven waaraan een getal, bedrag, percentage of ander kwantitatief gegeven verbonden is.
Een heldere doelstelling geeft antwoord op de zes w-vragen:

  • Wat willen we bereiken?
  • Wie zijn erbij betrokken?
  • Waar gaan we het doen?
  • Wanneer gebeurt het?
  • Welke delen van de doelstelling zijn essentieel?
  • Waarom willen we dit doel bereiken?

De betrokkenen moeten een duidelijk verband zien tussen de doelstelling en de activiteiten die van hen gevraagd worden. Naarmate de doelstelling preciezer geformuleerd is, wordt het makkelijker er invulling aan te geven.

Stap 2: Meetbaar

Hoeveel gaan we doen? Hoe kunnen we dat meten? Wat is er af als het af is? Een SMART-doel moet je kunnen zien, horen, proeven, ruiken of voelen. Bijvoorbeeld: dankzij onze inspanningen tijdens het Festival van het Leren is het aantal inschrijvingen voor een opleiding bij de Volksuniversiteit met 8% toegenomen. Of: door de open dag bij de bibliotheek is de bekendheid van de bibliotheek in gemeente X toegenomen met 12%.
Een SMART-doelstelling is normerend: het is een maat voor de kwaliteit van de te leveren inspanningen. Doe zo mogelijk een nulmeting, om de startsituatie te bepalen.

Stap 3: Acceptabel

Is er draagvlak voor wat we doen? Is het in overeenstemming met het beleid en de doelstellingen van de organisatie? Zijn de betrokkenen bereid zich te verbinden aan de doelstelling?
Als u een SMART-doel voor uzelf stelt, dan is het voldoende dat u het zelf accepteert. Maar wanneer u een doel voor een groep mensen stelt, dan is het belangrijk dat er draagvlak voor is. Uw collega's moeten het willen, anders wordt het doel niet gehaald.
U kunt het draagvlak vergroten door mensen actief te betrekken bij het kiezen en formuleren van de doelstelling. Het is belangrijk ze daarbij daadwerkelijk inspraak te geven. Met name korte-termijndoelen moeten zo laag mogelijk in de organisatie worden bepaald.
Soms wordt de 'A' in SMART ook wel uitgelegd als 'Aanwijsbaar'. Daarmee wordt bedoeld dat duidelijk moet zijn wie wat moet doen om het doel te bereiken.
Nog een andere uitleg voor de 'A' is 'Activerend' of 'Actiegericht': de doelstelling moet uitnodigen tot actie en energie losmaken. De doelstelling moet positief geformuleerd zijn. Er moet een actieplan zijn. Maar let erop dat een SMART-doel een bepaald resultaat voorschrijft, niet een inspanning. Schrijf dus niet: 'We gaan meer foldertjes uitdelen,' maar: 'Met het uitdelen van 50% meer folders zijn 180 mensen méér op de hoogte van onze plannen.'

Stap 4: Realistisch

Is het doel haalbaar? Is er een uitvoerbaar plan met aanvaardbare inspanningen? Kunnen de betrokkenen de gevraagde resultaten daadwerkelijk beïnvloeden? Hebben ze voldoende know-how, capaciteit, middelen en bevoegdheden? Dit is belangrijk, want een onbereikbaar doel motiveert mensen niet.
Een te makkelijk doel is ook niet interessant, omdat het mensen niet uitdaagt en geen bevrediging oplevert. Het beste is doelen te stellen die net boven het niveau van de persoon of de organisatie liggen en die ongeveer 50% kans van slagen hebben. Als mensen het gevoel hebben dat ze iets extra's moeten doen om het doel te realiseren dan voelen ze zich trots en dat geeft energie voor nieuwe doelen. Een SMART-doel moet gezien worden als een projectdoel, niet als een taak. Durf een uitdaging aan te gaan!
Een doelstelling kan onrealistisch zijn, als die op een te laag niveau in de organisatie wordt opgelegd. Bijvoorbeeld: 'Het aantal inschrijvingen voor cursussen met 20% verhogen' is geen goede doelstelling voor de pr-afdeling. Dit is een integraal resultaat van de hele organisatie.
Een realistische doelstelling moet rekening houden met de praktijk. In geen enkele organisatie kunnen mensen 100% aan één doel werken. Er zijn altijd andere activiteiten, onverwachte gebeurtenissen en afleidingen.
Moeilijk bereikbare doelstellingen kunt u opsplitsen in kleinere haalbare subdoelstellingen. De tussentijdse resultaten geven telkens nieuwe energie.
Soms wordt de 'R' in SMART ook wel uitgelegd als 'Relevant'. Een haalbare en zinvolle doelstelling is motiverend en maakt energie los.

Stap 5: Tijdgebonden

  • Wanneer beginnen we met de activiteiten? Wanneer zijn we klaar? Wanneer is het doel bereikt?
  • Een SMART-doelstelling heeft een duidelijke startdatum en einddatum.
  • Met name korte-termijndoelen moeten SMART zijn. Bij lange-termijndoelen is dat niet altijd mogelijk.

Goede voorbeelden

  • Dit jaar wil ik het ledenaantal van de bibliotheek met 5% verhogen.
  • Volgend jaar wil ik dat de staatssecretaris van OCW ons Festival van het Leren opent.
  • Het aantal bezoekers van onze cursusmarkt moet volgend jaar 30% hoger zijn dan vorig jaar.

Is SMART slim?

De beroemde toespraak I have a dream van Martin Luther King was niet SMART (want niet meetbaar, niet tijdgebonden). Maar het was wel een briljante toespraak, zeer inspirerend en activerend.
Wie het onbekende wil verkennen kan niet specifiek zijn. Meetbare resultaten leiden tot calculerend gedrag. Acceptabele doelen zijn niet confronterend. Realistische doelen zijn niet ambitieus. Tijdgebonden doelen hebben een beperkte houdbaarheid.
SMART is een nuttige checklist voor alledaagse doelstellingen bij bijvoorbeeld de organisatie van uw festival. Maar SMART werken legt ook beperkingen op die zeer waardevolle doelstellingen uitsluiten. Laat SMART dan ook geen doel op zich zijn.

Gebaseerd op een artikel van René Pijlman op Carrieretijger.nl

Aanmelden nieuwsbrief
Vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen.


Terugblik Festivaldag 2017
Verslag, Foto's en Presentaties en Impressie Workshop Toppers en Genomineerden

The Year of Adult Education in Europe 2017
 

Uitnodiging Festival van het Leren 2017 in Baarn
Uitnodiging   &   Programma

Terugblik Festivaldag 2016
Verslag, Foto's, Filmpjes en Presentaties 

Volwasseneneducatie in de 21e eeuw: EAEA Manifest
Download hier de Nederlandse versie

Volg ons op
  



Learn for Life draagt zorg voor de landelijke coördinatie van het Festival van het Leren. © 2017  |  Sitemap