Hakim Traïdia – Ambassadeur van Het Festival van het Leren

“Zonder te leren ontstaat gemakzucht, dat
is het begin van onze ondergang”

“Jongleren moet je jong leren en verhalen moet je van ver halen”, grapt cabaretier en mimespeler Hakim Traïdia. Hij staat in veel opzichten lachend in het leven. Maar achter zijn vrolijke, jongensachtige gezicht ontdekken we een wijze man met veel levenservaring. Traïdia heeft veel van het leven geleerd en probeert ook anderen daartoe te verleiden.

Geen wonder dat de ‘mimespeler van Sesamstraat’ – zoals iedereen hem kent – graag ambassadeur van Het Festival van het Leren wilde zijn. “Je leert vanaf je geboorte en daarna elke dag opnieuw. Als je je daarvan bewust bent en ervoor open staat, dan kom je erachter dat leren je leven makkelijker maakt”, vertelt hij.

Houden van een land
Hij is een prachtmens, een chaoot, een creatieve genieter. Vanuit zijn Haarlemse woning kijkt hij uit op het Spaarne waar voortdurend sloepen en andere bootjes voorbijschuiven langs oud-Hollandse gevels. Dan begint hij te praten over zijn vertrek als negentienjarige uit Algerije. Naar Parijs, om daar een theater- en pantomimeopleiding te volgen. Slechts enkele maanden voordat hij die opleiding zou afronden, voert de liefde hem naar Nederland. Je zou niet zeggen dat hij pas als twintiger Nederlands is gaan leren. “Dat ging me gemakkelijk af, omdat ik open en nieuwsgierig ben. En als je van een land en zijn gewoontes houdt, wil je met de mensen communiceren. Dat overkwam mij toevallig met Nederland, maar het had net zo goed China kunnen zijn.”

Leren van het leven
“Nee, ik heb geen spijt dat ik mijn theaterdiploma niet heb gehaald in Parijs”, blikt Traïdia terug op die periode. “Waarom zou ik? Mijn opleiding was bijna klaar, dus ik heb geleerd wat ik moest leren. Het gaat toch om de ervaring die je hebt opgedaan en dat je daar iets mee kunt? Kijk maar naar mijn vader, die was zijn hele leven boomchirurg. Toen vertelde een landbouwingenieur hem dat hij drie zogenaamd zieke bomen moest rooien. Mijn vader geloofde het niet. Toch liet hij twee bomen verwijderen. De derde liet hij ongemoeid. En die werd al gauw weer helemaal gezond. Mijn vader had geleerd van het leven, niet uit een boekje.”

Kritisch publiek
Zijn doorbraak in Nederland bereikte hij als Hakim, de mimespeler van Sesamstraat. Die rol speelt hij tot op de dag van vandaag. En dus zal hij dat stempel tot het eind van zijn dagen met zich meedragen. Vervelend? “Ik heb wel eens gedacht om daarmee te stoppen. Maar ik vind het leuk en mensen zeggen dat ik het goed doe. Waarom zou ik er dan mee ophouden? Sesamstraat is een rijk programma, vol goede ideeën en leerzaam. Theater voor kinderen wordt vaak gezien als de stiefbroer van het volwassenentheater. Terwijl het eigenlijk veel moeilijker is. Kinderen laten namelijk heel duidelijk weten wanneer ze vinden dat je het goed doet én wanneer je het niet goed doet. Een kritischer publiek bestaat niet.”

Mensen bij elkaar brengen
Hoewel zijn televisie- en theaterprogramma’s geregeld een multiculturele lading hebben, ziet hij dat niet als zijn handelsmerk. “Ik maak programma’s met humor, en inderdaad, vaak met een onderliggende boodschap. De rode draad is niet zozeer het multiculturele gedachtegoed, maar mensen bij elkaar brengen. En ze leuke, verrassende dingen laten doen. Zoals een Tibetaan die maatjesharing eet, of een Afrikaan die schaatst. Zoiets is vreemd, dat past niet. Maar het is heel leuk om te zien!” In zijn tv-programma Op de Bazaar gaan Bekende Nederlanders naar De Zwarte Markt in Beverwijk om er andere nationaliteiten te ontmoeten. “Dat is een microkosmos. De hele wereld bij elkaar in één grote ruimte. We maken een gezellig programma dat moet helpen het imago over buitenlanders wat bij te stellen.”

Honderd procent integratie werkt niet
Ook in zijn theatershow Achmed van Oranje maakt hij grappen over integratie. “Je ziet Achmed in Afrika een gat in de grond boren, op zoek naar water. Hij komt helemaal in Nederland terecht. Daar loopt hij letterlijk aan tegen typisch Nederlandse kleren en gewoonten die hij klakkeloos overneemt. Op het eind van het verhaal ziet hij zijn oorspronkelijke kleren in een museum hangen en dan wordt hij bevangen door een hevig verlangen naar vroeger. In feite heeft hij zijn roots overboord gegooid en dat blijkt dus niet te werken.” In de show zijn meer van zulke sketches opgenomen, die volgens Traïdia laten zien dat honderd procent integreren niet de oplossing is. Niet voor allochtonen en ook niet voor autochtonen.

Je kunt meer dan je denkt
“We moeten ook leren van elkaar”, concludeert Traïdia. “Eigenlijk is leren zo breed, dat je het beter in kleine dingen kunt zoeken. Dingen die bij je passen. Dan ga je het ook leuk vinden. Sommigen denken dat ze al alles kunnen en anderen juist dat ze helemaal niets kunnen. Die twee tegengestelden kunnen nog veel leren. Vraag aan iemand die alles al denkt te weten: ‘maar kun je ook lekker koken of driedimensionaal tekenen?’, dan is de kans groot dat hij minstens een van die twee dingen niet kan. En andersom kan iemand die denkt dat hij niet kan leren, heel goed beginnen met iets kleins, iets concreets. Want ook dat is leren. Je kunt namelijk meer dan je denkt! Zonder te leren worden we gemakzuchtig, en dat is het begin van onze ondergang.”

Tekst: Erik Paulis